Fizjologia laktacji

Gruczoł piersiowy jest symetrycznym gruczołem skórnym. Ilość wytwarzanego przezeń mleka nie zależy od jego wielkości. Gruczoł składa się ze średnio 9 stożkowatych płatów. (Ramsay 2004) Płaty utworzone są z płacików, które składają się z pęcherzyków mlecznych. To właśnie w nich tworzony jest pokarm. Pęcherzyki mleczne złożone są z nabłonka wydzielniczego otoczonego siecią komórek mięśniowych.

Pokarm z pęcherzyków przemieszcza się przewodami mlecznymi, aby po dotarciu do szczytu brodawki piersiowej wypłynać na zewnątrz. Od niedawna wiadomo, że w badaniach z wykorzystaniem technik ultrasonograficznych nie potwierdzono obecności pod otoczką opisywanych wcześniej zatok mlecznych, które były uważane za zbiorniki wydzielanego mleka. Przewody mleczne tworzą złożoną sieć rozgałęzień w całym gruczole. Podstawową funkcją przewodów mlecznych jest transportowanie pokarmu, mogą one zwiększać swoją średnicę, by dostosować się do zwiększonej ilości napływającego mleka. (Bołtruszko 2006)

Zrąb łącznotkankowy podtrzymuje tkankę gruczołową i tłuszczową.

jakpowstajepokarm1

Proces wytwarzania pokarmu jest regulowany na drodze dwóch odruchów nerwowo -hormonalnych.

Odruch wytwarzania pokarmu (prolaktynowy)
:
Ssanie piersi powoduje pobudzenie zakończeń nerwów czuciowych znajdujących się w skórze brodawki i otoczki. Bodźce są przekazywane do podwzgórza, a następnie do przedniego płata przysadki mózgowej, skąd uwalniana jest prolaktyna, która pobudza pęcherzyki mleczne do wytwarzania pokarmu.

jakpowstajepokarm2

Odruch wytwarzania pokarmu:
  • Odruch może być zaburzony przez: dokarmianie, dopajanie, podawanie smoczków.
  • Odruch pobudza prawidłowe, częste ssanie.

Odruch wypływu pokarmu (oksytocynowy):
Drażnienie brodawki piersiowej i ssanie piersi powoduje pobudzenie zakończeń nerwów czuciowych znajdujących się w skórze brodawki i otoczki. Bodźce są przekazywane do podwzgórza, a następnie do tylnego płata przysadki mózgowej, skąd uwalniana jest oksytocyna, która kurcząc komórki mięśniówki gładkiej wokół pęcherzyków i przewodów, powoduje wypływ mleka z piersi.

jakpowstajepokarm3

Odruch może być zahamowany przez:
  • silny ból
  • zdenerwowanie, niepewność
  • nikotynę i alkohol

Aby pobudzić odruch należy:
  • zapewnić matce spokój i wygodną pozycję do karmienia
  • odciągnąć niewielką ilość pokarmu
  • zrobić masaż mięśni szyi i karku
  • ocieplić pierś

Prawidłowy mechanizm ssania

jakpowstajepokarm4

Prawidłowe ssanie piersi jest podstawowym czynnikiem powodzenia w karmieniu piersią. Badania ultrasonograficzne umożliwiły obserwację zmian zachodzących w buzi dziecka w czasie ssania piersi.
U dziecka prawidłowo przystawionego pierś i brodawka szczelnie wypełniają jamę ustną. Brodawka sięga do granicy podniebienia miękkiego i twardego, jest unieruchomiona. Język obejmuje pierś od dołu i pokrywa dolne dziąsła.

Zaburzenia mechanizmu ssania:
Zaburzenia ssania prowadzą do wielu problemów laktacyjnych. Mogą być spowodowane:
  • Nieprawidłowym chwytaniem i ssaniem piersi
  • Podawaniem smoczków